Κωλύματα εκλογιμότητας και ασυμβίβαστα στις Δημοτικές Εκλογές

g_kouris-1

ΓΑΒΡΙΗΛ Α. ΚΟΥΡΗΣ
Κοινωνικός-Πολιτικός Επιστήμων, B.A., M.Sc.
Γενικός Γραμματέας Δήμου Πλατανιά

 

Όπως είναι γνωστό, η ψήφιση του Ν. 4555/2018 – γνωστού και ως “Κλεισθένη Ι” – επέφερε μια σειρά από σημαντικές αλλαγές σε επίπεδο δημοτικής οργάνωσης, λειτουργίας και δράσης ενώ παράλληλα επαναπροσδιόρισε το σύστημα εκλογής και διακυβέρνησης των πρωτοβάθμιων ΟΤΑ. Στο παρόν άρθρο, θα εστιάσουμε και θα αναλύσουμε τα σημαντικότερα κωλύματα εκλογιμότητας και τα ασυμβίβαστα που καθιερώνει ο “Κλεισθένης” και τα οποία οφείλουν να ληφθούν υπόψη απ’ όσους ενδιαφέρονται να είναι υποψήφιοι στις προσεχείς αυτοδιοικητικές εκλογές.

Ως κωλύματα εκλογιμότητας νοούνται κάποιες ιδιότητες οι οποίες εφόσον συντρέχουν στο πρόσωπο κάποιου, αυτός δεν μπορεί να ανακηρυχθεί υποψήφιος σε αιρετό αξίωμα της τοπικής αυτοδιοίκησης (δημάρχου, δημοτικού συμβούλου, κ.λ.π.). Υπό αυτή την έννοια, τα κωλύματα εκλογιμότητας δηλώνουν ρητώς ότι η εγκυρότητα της ανακήρυξης και εκλογής στο αιρετό αξίωμα κάποιου προσώπου, προϋποθέτει όχι μόνο να συγκεντρώνει – το εν λόγω πρόσωπο – όλα τα τυπικά προσόντα εκλογιμότητας, αλλά ταυτόχρονα, είναι απαραίτητο να μην συντρέχουν στο πρόσωπο του, ορισμένες ιδιότητες σχετικές με την άσκηση δημόσιας εξουσίας, ικανές να επηρεάσουν την κρίση των εκλογέων.

Η θέσπιση κωλυμάτων εκλογιμότητας επιδιώκει άλλωστε, να διασφαλίσει την ανόθευτη εκδήλωση της λαϊκής βούλησης – και άρα την προστασία του δημοσίου συμφέροντος – από τον επηρεασμό που είναι δυνατόν να ασκήσουν στο εκλογικό σώμα πρόσωπα που κατέχουν θέσεις  ευθύνης και διαχειρίζονται εξουσία σε τοπικό επίπεδο (ΣτΕ 452/1988) και παράλληλα συμβάλει στην αποφυγή της προπαρασκευής, με τον τρόπο αυτό, της σταδιοδρομίας των ανωτέρων προσώπων ως δημοτικών αρχόντων (ΣτΕ 117/2004).

Άρα, μπορεί να ειπωθεί ότι τα κωλύματα και ασυμβίβαστα των υποψηφίων στις δημοτικές εκλογές – όπως αυτά ορίζονται στις διατάξεις του άρθρου 11 του Ν. 4555/2018 και οι οποίες, ως εισάγουσες περιορισμούς στην άσκηση του πολιτικού δικαιώματος για εκλογή σε θέσεις οργάνων της τοπικής αυτοδιοικήσεως, είναι στενά ερμηνευτέες (ΣτΕ 3323/2003) – έχουν απώτερο στόχο να παράσχουν αποτελεσματικές εγγυήσεις άσκησης της δημόσιας εξουσίας με αμεροληψία και με αποκλειστικό γνώμονα το δημόσιο συμφέρον.

Στο πλαίσιο αυτό και σύμφωνα με το άρθρο 11 του Ν. 4555/2018 (το οποίο αντικατέστησε το άρθρο 14 του Ν. 3852/2010), προκύπτει ότι στις προσεχείς δημοτικές εκλογές ΔΕΝ μπορούν να εκλεγούν ή να είναι αιρετοί (δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι, σύμβουλοι κοινότητας με μόνιμο πληθυσμό άνω των 300 κατοίκων ή πρόεδροι κοινότητας με μόνιμο πληθυσμό έως 300 κατοίκων), οι εξής :

(1) α) Δικαστικοί λειτουργοί, β) αξιωματικοί των ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας, γ) θρησκευτικοί λειτουργοί των γνωστών θρησκειών και δ) μέλη Ανεξαρτήτων Αρχών. Για τις περιπτώσεις α’, β’ και δ’ ισχύουν ειδικές διατάξεις που υπό προϋποθέσεις, παρέχουν το δικαίωμα στα πρόσωπα αυτά να μπορούν να είναι υποψήφιοι, εφόσον πρώτα παραιτηθούν από τη θέση τους πριν από την ημερομηνία ανακήρυξης των υποψηφίων.

 (2) Ο Δημοτικός και Περιφερειακός Διαμεσολαβητής, εφόσον η χωρική του αρμοδιότητα αφορά ή καταλαμβάνει το δήμο για τον οποίο θέτει υποψηφιότητα, για τέσσερα (4) έτη από τη λήξη της θητείας του με οποιονδήποτε τρόπο. Ειδικά για τις εκλογές του 2019, μπορούν να είναι υποψήφιοι δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι, σύμβουλοι ή πρόεδροι κοινότητας, στους δήμους όπου υπηρετούν, όσοι ασκούν καθήκοντα Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης, εφόσον όμως παραιτηθούν από τη θέση τους πριν από την ημέρα ανακήρυξης των υποψηφίων.

(3) Ο Επόπτης Ο.Τ.Α., στο σύνολο των δήμων στους οποίους εκτείνεται η αρμοδιότητά του, για τέσσερα (4) έτη από τη λήξη της θητείας του με οποιονδήποτε τρόπο.

(4) Διοικητές, υποδιοικητές, πρόεδροι διοικητικών συμβουλίων, διευθύνοντες ή εντεταλμένοι σύμβουλοι: α) των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, β) των κρατικών νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου, γ) των δημοσίων επιχειρήσεων, δ) των επιχειρήσεων τη διοίκηση των οποίων ορίζει άμεσα ή έμμεσα το Δημόσιο με διοικητική πράξη ή ως μέτοχος και ε) των πάσης φύσεως νομικών προσώπων των δήμων, οι οποίοι δεν είναι αιρετοί της τοπικής αυτοδιοίκησης ή δεν έχουν εκλεγεί στα ανωτέρω αξιώματα, στους δήμους στη χωρική περιφέρεια των οποίων εκτεινόταν η αρμοδιότητά τους, μέσα στο δεκαοκτάμηνο πριν από τη διενέργεια των δημοτικών εκλογών.

 (5) Υπάλληλοι με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου και ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου: α)του Δημοσίου, β) των Δήμων, γ) των Περιφερειών και δ) των νομικών προσώπων που είναι ενταγμένα στο Μητρώο Φορέων της Γενικής Κυβέρνησης του δημόσιου τομέα, όπως αυτό ισχύει 12 μήνες πριν τη διενέργεια των εκλογών, οι οποίοι άσκησαν καθήκοντα προϊσταμένου οργανικής μονάδας επιπέδου Διεύθυνσης ή ανώτερου, μέσα στο δωδεκάμηνο πριν από τη διενέργεια των αυτοδιοικητικών εκλογών, στους δήμους στα διοικητικά όρια των οποίων εκτείνονταν η αρμοδιότητα των ανωτέρω οργανικών μονάδων.

Από την ανωτέρω ρύθμιση εξαιρούνται οι  διευθυντές σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και οι διευθυντές τμημάτων, μονάδων, κλινικών και εργαστηρίων ιατρικής υπηρεσίας του Ε.Σ.Υ., ενώ αντίθετα υπάγονται σε αυτή οι Περιφερειακοί Διευθυντές Εκπαίδευσης και οι Προϊστάμενοι Διευθύνσεων Εκπαίδευσης, καθώς και οι Διευθυντές ιατροί που προΐστανται της Ιατρικής Υπηρεσίας και των Κέντρων Υγείας, καθώς και ο υπεύθυνος συντονιστής επιστημονικής λειτουργίας Κέντρου Υγείας. Επίσης, με την ως άνω ρύθμιση παρέχεται πλέον η δυνατότητα στους υπάλληλους ΙΔΟΧ των προαναφερόμενων φορέων να είναι υποψήφιοι στις δημοτικές εκλογές, σε αντίθεση με το προηγούμενο θεσμικό πλαίσιο του “Καλλικράτη”.

(6) Όποιοι συνδέονται με τον οικείο Δήμο, τα νομικά του πρόσωπα ή τα νομικά πρόσωπα στα οποία αυτός συμμετέχει, με σύμβαση προμήθειας, εκτέλεσης έργου, παροχής υπηρεσιών, παραχώρησης δικαιώματος εκμετάλλευσης έργου ή υπηρεσίας με αντικείμενο αξίας πάνω από 5.000 ευρώ ετησίως. Δηλαδή όσοι έχουν συνάψει σύμβαση της οποίας οι όροι από πλευράς υποχρεώσεων και των δύο μερών δεν έχουν εκπληρωθεί κατά το χρόνο ανακήρυξης του υποψηφίου. Διευκρινίζεται ωστόσο ότι δεν αποτελεί κώλυμα ή ασυμβίβαστο η ιδιότητα του μέλους της διοίκησης ή του υπαλλήλου δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών κοινής ωφέλειας, που συνδέονται με τον οικείο δήμο , τα νομικά του πρόσωπα ή τα νομικά πρόσωπα στα οποία αυτός συμμετέχει, με σύμβαση που είναι σχετική με το αντικείμενο της δραστηριότητάς τους, όπως επίσης δεν αποτελεί ασυμβίβαστο η σύναψη σύμβασης αγοράς, εκποίησης ή εκμίσθωσης δημοτικών ακινήτων, εφόσον η σχετική σύμβαση έχει συναφθεί ύστερα από πλειοδοτική δημοπρασία.

(7) Γενικοί διευθυντές, διευθύνοντες σύμβουλοι, πρόεδροι και μέλη διοικητικών συμβουλίων, διαχειριστές, μέτοχοι και εταίροι κεφαλαιουχικών εταιρειών, που έχουν συμβληθεί με τον οικείο Δήμο, τα νομικά του πρόσωπα ή τα νομικά πρόσωπα στα οποία αυτός συμμετέχει, εφόσον το ποσοστό συμμετοχής τους στις εταιρείες υπερβαίνει το πέντε τοις εκατό (5%) του συνολικού κεφαλαίου της εταιρείας, καθώς και εταίροι προσωπικών εταιρειών και κοινοπρακτούντα πρόσωπα, που έχουν συμβληθεί με τον οικείο δήμο, τα νομικά του πρόσωπα ή τα νομικά πρόσωπα στα οποία αυτός συμμετέχει.

(8) Γενικοί Γραμματείς Δήμων και δικηγόροι με έμμισθη εντολή των Δήμων, στους Δήμους στους οποίους υπηρέτησαν κατά την προηγούμενη των εκλογών αυτοδιοικητική περίοδο. Το εν λόγω κώλυμα παύει να υπάρχει, αν τα πρόσωπα στα οποία συντρέχει αυτό παραιτηθούν από τη θέση τους, πριν από την ημέρα της ανακήρυξης των υποψηφίων.

(9) Υπάλληλοι με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου και ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου στον ίδιο δήμο και τα πάσης φύσεως νομικά πρόσωπα τα οποία έχει συστήσει ή στα οποία μετέχει ο δήμος. Το εν λόγω κώλυμα αίρεται εφόσον οι υπάλληλοι αυτοί παραιτηθούν από τη θέση τους, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 30 του Π.Δ. 26/2012, πριν την ανακήρυξη των υποψηφίων. Στην περίπτωση αυτή, οι εν λόγω υπάλληλοι μπορούν να επανέλθουν στην υπηρεσία τους, ακολουθώντας τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 32 του Ν. 4257/2014.

(10) Τα φυσικά πρόσωπα που είναι οφειλέτες – από οποιαδήποτε αιτία – α) του Δήμου, β) των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου αυτού, γ) των κοινωφελών επιχειρήσεών του και δ) της ΔΕΥΑ αυτού, εφόσον η συνολική οφειλή τους υπερβαίνει το ποσό των 500 ευρώ.

Εφόσον διαπιστωθεί ότι συντρέχει κώλυμα εκλογιμότητας πριν από την εκλογή, αυτό αναδεικνύεται κατά την ανακήρυξη των υποψηφίων, ενώ, αν εξακολουθεί να υφίσταται και μετά την εκλογή και κατά την εγκατάσταση των νέων δημοτικών αρχών, τότε υπάρχει σαφώς ασυμβίβαστο, οπότε και επέρχεται, σε  αυτή την περίπτωση, η αυτοδίκαιη έκπτωση του αιρετού από το αξίωμά που κατέλαβε (ΣτΕ 1557/2004, 1902/2002).

Τέλος, πρέπει να επισημανθεί ότι οι αιρετοί των Δήμων δεν πρέπει να αποδέχονται καθήκοντα ή έργα που συνιστούν κώλυμα εκλογιμότητας ή ασυμβίβαστα για τη θέση του αιρετού. Η ύπαρξη του ασυμβιβάστου και η έκπτωση από το αξίωμα αιρετού διαπιστώνεται με απόφαση από το Διοικητικό Πρωτοδικείο, στην περιφέρεια του οποίου υπάγεται ο οικείος Δήμος, εφόσον υποβληθεί σχετική ένσταση κατά της απόφασης ανακήρυξης του. Κατά της απόφασης με την οποία διαπιστώνεται το ασυμβίβαστο χωρεί αίτηση αναίρεσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 50 του Ν. 3852/2010.

Πηγή: ΕΚΛΟΓΟλόγος των Χανίων (σελ. 19)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s