Τα πραγματικά δικαιώματα ψήφου στις ευρωεκλογές των ατόμων με αναπηρίες

Εκατομμύρια ατόμων με αναπηρία δεν θα μπορέσουν ή δεν θα τους επιτραπεί να ψηφίσουν στις ευρωεκλογές  ή στην καλύτερη περίπτωση, θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες σε αυτήν την προσπάθεια, δείχνει η έκθεση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής που δημοσιεύτηκε στις 20 Μαρτίου 2019.

«Η έκθεση δείχνει το άσχημο πρόσωπο της Ευρώπης – μια πραγματικότητα που απέχει μακράν από τις προσδοκίες μας, από τις βασικές διεθνείς νομικές πράξεις και πολιτικές διακηρύξεις», δήλωσε ο συντάκτης της  Πολωνός Κριζστόφ Πατέρ.

Αναφερόμενος στην πρόσφατα εγκαινιασθείσα εκλογική εκστρατεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και το σύνθημά της «Αυτή τη φορά ψηφίζω», ο κ. Πατέρ τόνισε: «Φαίνεται ότι πολλοί πολίτες με αναπηρία θα πουν «για άλλη μια φορά δεν μπορώ να ψηφίσω λόγω των τεχνικών εμποδίων που ακόμα υπάρχουν στη χώρα μου. Ή για άλλη μια φορά δεν μπορώ να ψηφίσω βάσει της εθνικής νομοθεσίας της χώρας μου»».

Σύμφωνα με την έκθεση, εκατομμύρια ψηφοφόροι θα αποτραπούν λόγω τεχνικών εμποδίων στα εκλογικά τμήματα που δεν λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες που δημιουργούν τα διάφορα είδη αναπηρίας τους.

Έξι χώρες δεν διαθέτουν κανόνες για την προσαρμογή των εκλογικών τμημάτων στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία. Παρότι έντεκα χώρες εφαρμόζουν τη γενική αρχή σύμφωνα με την οποία όλα τα εκλογικά τμήματα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα, αυτή η προσβασιμότητα έχει μάλλον περιορισμένη πρακτική έννοια.

«Οι δημόσιες αρχές συχνά θεωρούν ένα εκλογικό τμήμα «προσβάσιμο» με μόνη προϋπόθεση να μπορεί να εισέλθει σε αυτό αναπηρικό αμαξίδιο, παραβλέποντας τις ανάγκες των ατόμων με πολλά άλλα είδη αναπηρίας».

Σε 18 κράτη μέλη, οι τυφλοί ψηφοφόροι δεν έχουν τρόπο να ψηφίσουν αυτόνομα. Σε οκτώ κράτη μέλη, δεν υπάρχουν εναλλακτικές μορφές ψηφοφορίας, όπως η επιστολική ψήφος, η ηλεκτρονική ψήφος ή η ψήφος μέσω κινητής κάλπης. Αυτό σημαίνει ότι κάθε άτομο που δεν είναι σωματικά σε θέση να προσέλθει στο εκλογικό τμήμα δεν θα μπορέσει να ψηφίσει. Σε 12 χώρες, οι εθνικοί κανόνες δεν επιτρέπουν στους ψηφοφόρους να αλλάξουν εκλογικό τμήμα και να ψηφίσουν σε ένα πιο κατάλληλο, εάν αυτό δεν αντιστοιχεί στον τόπο διαμονής τους.

Επιπλέον, εκτιμάται ότι περίπου 800 000 πολίτες της ΕΕ που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας ή διανοητικής αναπηρίας θα στερηθούν του δικαιώματός τους να ψηφίσουν λόγω εθνικών κανόνων που ισχύουν σε 16 κράτη μέλη, πράγμα που η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα ανησυχητικό.

Παρά τη ζοφερή εικόνα, η έκθεση παρέχει και λόγους αισιοδοξίας. Παραθέτει 200 παραδείγματα ορθών πρακτικών και θετικών λύσεων που μπορούν να βρεθούν σε κάθε κράτος μέλος.

Για παράδειγμα, η Ρουμανία επιτρέπει στους ψηφοφόρους να σημειώσουν την προτίμησή τους σε κάποιο υποψήφιο, χρησιμοποιώντας σφραγίδα που παραλαμβάνουν από την εφορευτική επιτροπή. Στη Λιθουανία, οι αρχές παρέχουν διαδικτυακό χάρτη με τα εκλογικά τμήματα που είναι καταλληλότερα για άτομα με περιορισμένη κινητικότητα. Όλοι οι πολίτες της Εσθονίας μπορούν να ψηφίζουν ηλεκτρονικά. Οι ψηφοφόροι στη Δανία έχουν τη δυνατότητα πρώιμης ψηφοφορίας, από δύο μέρες έως τρεις εβδομάδες νωρίτερα, σε ειδικά εκλογικά τμήματα.

Η έκθεση απαριθμεί επίσης πιο πρόσφατες θετικές εξελίξεις σε διάφορες χώρες, όπως κινήσεις στην κατεύθυνση της κατάργησης της αυτόματης αφαίρεσης του δικαιώματος του εκλέγειν όλων των πολιτών που τίθενται σε καθεστώς κηδεμονίας.

«Πιστεύω πως αυτή η έκθεση θα συμβάλει στη δημιουργία κανόνων που θα εγγυώνται ότι ούτε ένας Ευρωπαίος πολίτης δε θα στερείται του δικαιώματος του εκλέγειν στις ευρωεκλογές του 2024», κατέληξε ο κ. Πατέρ.

Τι περιλαμβάνει η έκθεση

Η έκθεση περιλαμβάνει μια πρώτη σύντομη νομική ανάλυση των βασικών πράξεων που κατοχυρώνουν δικαίωμα ψήφου των ΑμεΑ (το οποίο συχνά καταστρατηγείται στην πραγματικότητα), στο νομικό πλαίσιο των ευρωεκλογών και στις πιθανές ενέργειες σε επίπεδο ΕΕ για τη βελτίωση της κατάστασης. Στη συνέχεια, η έκθεση παρουσιάζει νομικά εμπόδια σε επίπεδο κρατών μελών που στερούν από τους πολίτες της ΕΕ το δικαίωμα ψήφου λόγω της αναπηρίας τους, καθώς και παραδείγματα προς μίμηση της προόδου που σημειώνεται τα τελευταία χρόνια σε πολλές χώρες. Στην έκθεση αναλύονται στη συνέχεια οι φραγμοί αλλά και αρκετές ορθές πρακτικές (ως προς τα ΑμεΑ), αρχικά, με την εξέταση πεδίων που αφορούν όλες τις χώρες όπως τα εξής: η δυνατότητα ενημέρωσης των ψηφοφόρων κατά την προεκλογική περίοδο, η οργάνωση της ψηφοφορίας στα εκλογικά κέντρα εν γένει, τα ψηφοδέλτια και η δυνατότητα κάποιου να τα προμηθεύεται. Στα επόμενα τμήματα αναλύονται οι λύσεις που υφίστανται σε ένα περιορισμένο αριθμό κρατών μελών όπως η πρώιμη ψηφοφορία σε καθορισμένα εκλογικά κέντρα, η επιστολική ψηφοφορία, η ψηφοφορία μέσω φορητών καλπών, η ψηφοφορία δια πληρεξουσίου και η ψηφοφορία με ηλεκτρονικό σύστημα. Τέλος, παρουσιάζονται ορισμένες πτυχές οι οποίες αφορούν ρυθμίσεις που επιτρέπουν σε τροφίμους νοσοκομείων και ιδρυμάτων μακροχρόνιας περίθαλψης να ψηφίζουν, το δικαίωμα των ΑμεΑ να ψηφίζουν σε χώρες όπου η ψηφοφορία είναι υποχρεωτική και οι διαδικασίες σε περιπτώσεις όπου ένα ΑμεΑ έχει μόνιμη κατοικία σε χώρα άλλη από τη χώρα καταγωγής του.

Τα βασικά συμπεράσματα της Έκθεσης

  • Σε κάθε μία από τις 27 χώρες της ΕΕ υπάρχουν νόμοι ή οργανωτικές ρυθμίσεις που αποκλείουν ορισμένους ψηφοφόρους με αναπηρίες από τη συμμετοχή τους στις ευρωεκλογές.
  • Περίπου 800.000 πολίτες από 16 κράτη μέλη της ΕΕ στερούνται, λόγω εθνικών κανόνων, του δικαιώματος συμμετοχής τους στις ευρωεκλογές εξαιτίας των αναπηριών τους ή λόγω προβλημάτων ψυχικής υγείας. Η έκταση αυτού του φαινομένου ποικίλλει σημαντικά στις διάφορες χώρες.
  • Εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ δεν έχουν τη δυνατότητα να ψηφίσουν λόγω οργανωτικών ρυθμίσεων (τεχνικοί φραγμοί) οι οποίες δεν προβλέπουν τις ανάγκες που απορρέουν από την αναπηρία.
  • Ο κύριος τόπος ψηφοφορίας είναι το εκλογικό κέντρο. Πολλά ΑμεΑ, ακόμη και όταν τους δίνεται η δυνατότητα εναλλακτικών και πιο εύκολων μορφών ψηφοφορίας, επιθυμούν να ψηφίζουν στο εκλογικό κέντρο, θεωρώντας το ως την καλύτερη μορφή συμμετοχής στα κοινά. Σε 12 χώρες κάτι τέτοιο ίσως να μην είναι εφικτό, δεδομένου ότι η εθνική νομοθεσία δεν επιτρέπει την αντικατάσταση του καθορισμένου βάσει της διαμονής εκλογικού κέντρου από άλλο, το οποίο μπορεί να παρέχει καλύτερες συνθήκες για το συγκεκριμένο είδος αναπηρίας. Σε άλλες χώρες, η συμμετοχή στις εκλογές καθίσταται δύσκολη λόγω διαφόρων περιορισμών στα εκλογικά κέντρα.
  • Σε οκτώ κράτη μέλη, όποιος δεν μπορεί να μεταβεί στο εκλογικό κέντρο δεν είναι σε θέση να ψηφίζει, δεδομένου ότι δεν υφίσταται η δυνατότητα εναλλακτικής μορφής ψηφοφορίας (επιστολική ψηφοφορία, ψηφοφορία μέσω φορητών καλπών ή ψηφοφορία με ηλεκτρονικό σύστημα). Τρεις από αυτές τις χώρες προσφέρουν τη δυνατότητα ψήφου δια πληρεξουσίου. Ωστόσο, μια τέτοια λύση δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής εναλλακτική λύση και αυτό διότι δεν επιτρέπει στον ψηφοφόρο με αναπηρία να ασκεί το δικαίωμά του να ψηφίζει, αλλά απλώς δίνει τη δυνατότητα στον ψηφοφόρο να ορίζει κάποιον ο οποίος θα ψηφίζει αντ’ αυτού.
  • Σε 18 κράτη μέλη, οι τυφλοί ψηφοφόροι δεν έχουν τρόπο να ψηφίζουν ανεξάρτητα· μπορούν μόνο να αναθέτουν σε κάποιον που τους συνοδεύει να ψηφίζει εκ μέρους τους.
  • Ένας άλλος παράγοντας που εμποδίζει τους πολίτες να ψηφίζουν ανεξάρτητα ή τους αποθαρρύνει να το πράττουν είναι οι συγκεκριμένοι κανόνες και οργανωτικές ρυθμίσεις —όπως η έλλειψη πληροφοριών προσαρμοσμένων σε διαφορετικές μορφές αναπηρίας, τα εμπόδια στην κινητικότητα μέσα στο ίδιο το εκλογικό κέντρο και οι επιβαρυντικές διοικητικές διαδικασίες— οι οποίες διέπουν τον τρόπο με τον οποίο οι ψηφοφόροι μπορούν να ασκούν το δικαίωμα ψήφου τους με την κατάλληλα προσαρμοσμένη μορφή.

Δείτε όλη την έκθεση ΕΔΩ

Πηγή:  Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή με πληροφορίες από το helpis.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s